⚡ سوالات متداول

راهنمای جامع بازار برق ایران — آنچه باید بدانید

📋 اصول بازار برق ایران
بازار آزاد برق چیست و چه کسانی مشمول می‌شوند؟+
طبق آیین‌نامه بند (ب) ماده ۴۳ برنامه هفتم (مصوب ۱۴۰۵/۲/۲۲):
  • از تیر ۱۴۰۵: ۷۷,۳۱۲ مشترک با دیماند بالای ۱۵۰ کیلووات موظف به خرید از بازار آزاد هستند.
  • از اردیبهشت ۱۴۰۶: بیش از ۲۶۴,۰۰۰ مشترک ۳۰ تا ۱۵۰ کیلووات نیز مشمول می‌شوند.
  • برق از طریق بورس انرژی IRENEX یا خرده‌فروشان دارای مجوز وزارت نیرو تأمین می‌شود.
تفاوت بورس انرژی (IRENEX) با خرده‌فروش برق چیست؟+
  • بورس انرژی (IRENEX): مرجع رسمی معاملات عمده برق — نیروگاه‌ها در تابلوی اول عرضه می‌کنند. حداقل حجم معامله بالا است و نیاز به کارگزار رسمی دارد.
  • خرده‌فروش: شرکتی دارای مجوز از وزارت نیرو که از بازار عمده خرید کرده و به مصرف‌کنندگان کوچک‌تر می‌فروشد. قراردادهای انعطاف‌پذیرتر دارد.
  • برق‌نو: پلتفرم مقایسه — هر دو نوع تأمین‌کننده اینجا هستند.
انواع تعرفه در بازار برق ایران کدامند؟+
  • ثابت (بار پایه): قیمت ثابت در طول قرارداد — مناسب برای برنامه‌ریزی مالی دقیق، بدون ریسک نوسان
  • بورسی (لحظه‌ای): قیمت روزانه IRENEX — می‌تواند ارزان‌تر باشد ولی ریسک نوسان دارد
  • هیبریدی: بخشی ثابت، بخشی بورسی — تعادل ریسک و بازده
  • فصلی: قیمت متفاوت تابستان (پیک) و زمستان (کم‌باری)
  • TOU (چندزمانه): پیک، میان‌باری، کم‌باری — پیشرفته‌ترین تعرفه برای بهینه‌سازی
🔄 فرآیند تغییر تأمین‌کننده
مراحل تغییر تأمین‌کننده برق از طریق برق‌نو+
  1. شناسه ۹ رقمی قبض برق را وارد کنید — یک‌بار کافی است
  2. گروه مصرف، تابلو و روش اندازه‌گیری را مشخص کنید
  3. تأمین‌کنندگان را مقایسه و انتخاب کنید
  4. اطلاعات تماس را تکمیل کنید — مدارک دیجیتالی آپلود کنید
  5. کارشناس برق‌نو ظرف ۲۴ ساعت تماس می‌گیرد
  6. قرارداد بررسی و امضا می‌شود
  7. شرکت توزیع برق هماهنگی لازم را انجام می‌دهد
  8. ظرف حداکثر ۳۰ روز کاری قرارداد جدید فعال می‌شود
مدارک لازم برای تغییر تأمین‌کننده چیست؟+
  • شناسه ۹ رقمی قبض برق
  • کپی آخرین قبض برق
  • کد ملی یا شناسه ملی شرکت
  • مجوز کسب‌وکار یا جواز تأسیس (برای صنعتی)
  • پروانه بهره‌برداری (برای مصرف بالای ۱ مگاوات)
🌿 انرژی سبز و گواهی‌ها
تابلو سبز چیست؟+
تابلو سبز بخشی از بورس انرژی ایران است که معاملات برق از منابع تجدیدپذیر (خورشیدی، بادی، آبی کوچک) در آن انجام می‌شود.
  • خریداران گواهی سبز (Green Certificate) دریافت می‌کنند
  • برای شرکت‌هایی که گزارش‌دهی ESG دارند مناسب است
  • قیمت معمولاً کمی بالاتر از تابلو برق آزاد است
گواهی صرفه‌جویی انرژی (ESC) چیست و چه کاربردی دارد؟+
گواهی صرفه‌جویی (Energy Saving Certificate) اوراق بهاداری است که سازمان بهره‌وری انرژی (ساتبا) به واحدهایی که مصرف انرژی را کاهش می‌دهند صادر می‌کند.
  • قابل خرید و فروش در بازار ثانویه بورس انرژی
  • برای برخی صنایع ارائه آن الزامی است
  • می‌توان به‌جای کاهش واقعی مصرف، گواهی خریداری کرد
  • قیمت معمولاً بین ۵۰۰,۰۰۰ تا ۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان به ازای هر گواهی معامله می‌شود
🏭 بخش‌های خاص
کشاورزان چطور از بازار آزاد برق استفاده کنند؟+
  • مشترکین کشاورزی بالای ۳۰ کیلووات از اردیبهشت ۱۴۰۶ مشمول بازار آزاد می‌شوند
  • تعرفه شبانه (ساعات کم‌باری) برای پمپ‌های آب بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تر است
  • امکان ترکیب با پنل خورشیدی و فروش مازاد وجود دارد
  • برخی خرده‌فروشان قراردادهای فصلی مناسب کشاورزی ارائه می‌دهند
صنایع بالای ۱ مگاوات چه گزینه‌هایی دارند؟+
  • معامله مستقیم با نیروگاه: قرارداد دوجانبه با قیمت توافقی — مناسب مصرف بالا
  • تابلو اول IRENEX: خرید از حراج روزانه بورس انرژی
  • قرارداد دوجانبه ثبت‌شده: قرارداد بلندمدت با نیروگاه، ثبت‌شده در بورس
  • BNPL (اعتباری): خرید برق و پرداخت اقساطی با همکاری بانک‌ها
BNPL (خرید اعتباری برق) چگونه کار می‌کند؟+
مدل Buy Now Pay Later برای برق:
  1. صنعت سفارش خود را در برق‌نو ثبت می‌کند
  2. برق‌نو اعتبارسنجی صنعتی انجام می‌دهد
  3. بانک شریک اعتبار را تأمین و مستقیم به تأمین‌کننده پرداخت می‌کند
  4. صنعت برق را دریافت کرده و در اقساط ماهانه بازپرداخت می‌کند